Jak expaci mogą uzyskać bezpłatną opiekę zdrowotną w Hiszpanii?

Hiszpański publiczny system opieki zdrowotnej regularnie zajmuje czołowe miejsca w rankingach najlepszych systemów na świecie, a expaci mają do niego kilka realnych dróg dostępu. Większość z nich nie wiąże się z opłatami w momencie korzystania z usług. Która droga ma zastosowanie, zależy od sytuacji: od tego, czy pracuje Pan/Pani, prowadzi działalność na własny rachunek, pozostaje bez pracy czy studiuje. Niniejszy przewodnik omawia każdą z nich po kolei.

Jeśli przeprowadza się Pan/Pani do Hiszpanii wyłącznie w celu przejścia na emeryturę, obowiązują nieco inne zasady. Nasz osobny przewodnik o tym, jak emerytowani expaci mogą uzyskać bezpłatną opiekę zdrowotną w Hiszpanii, szczegółowo opisuje formularz S1 oraz ścieżki dostępne wyłącznie dla emerytów.

Bezpłatna opieka zdrowotna w Hiszpanii dla expatów zatrudnionych i prowadzących działalność na własny rachunek

Jest to najprostsza ścieżka, dostępna dla osób z dowolnego kraju. Aby w ten sposób uzyskać dostęp do opieki zdrowotnej, nie trzeba mieć obywatelstwa UE/EOG. Jeśli pracuje Pan/Pani dla hiszpańskiego pracodawcy lub prowadzi działalność na własny rachunek jako autónomo, przysługuje Panu/Pani automatycznie pełny dostęp do publicznego systemu opieki zdrowotnej, czyli Sistema Nacional de Salud (SNS), wraz z członkami rodziny pozostającymi na utrzymaniu.

Rejestracja w ubezpieczeniu społecznym

Proces zaczyna się od numeru NIE. Gdy ma Pan/Pani już ten numer oraz umowę o pracę lub dokument potwierdzający rejestrację działalności na własny rachunek, następuje zgłoszenie do hiszpańskiego ubezpieczenia społecznego (Seguridad Social). W większości przypadków dokonuje go w Pana/Pani imieniu pracodawca. Wymagane są numer NIE, paszport oraz umowa lub dokument potwierdzający rejestrację działalności na własny rachunek. Rejestracja jest całkowicie bezpłatna i skutkuje nadaniem numeru ubezpieczenia społecznego, który daje dostęp do publicznej opieki zdrowotnej. W praktyce karta TSI zwykle przychodzi w ciągu kilku tygodni od rejestracji. Z reguły ma Pan/Pani jednak prawo do wizyty u lekarza, gdy tylko numer ubezpieczenia społecznego zostanie aktywowany, jeszcze zanim otrzyma Pan/Pani fizyczną kartę. Jeśli prowadzi Pan/Pani działalność na własny rachunek, nasz przewodnik dotyczący ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego i emerytur dla autónomos szczegółowo wyjaśnia, jak działają składki i dostęp do opieki zdrowotnej dla freelancerów.

Niemal cała podstawowa i specjalistyczna opieka zdrowotna jest w ramach tej ścieżki bezpłatna. Głównym kosztem jest procentowy udział w cenie przepisanych leków. Wysokość tego udziału zależy od dochodów i statusu zatrudnienia.

Członkowie rodziny i osoby na utrzymaniu

Dostęp nie dotyczy wyłącznie Pana/Pani. Małżonek, zarejestrowany partner lub dzieci na utrzymaniu mogą zazwyczaj zostać dopisani jako beneficjenci w ramach Pana/Pani rejestracji, bez konieczności odrębnego spełniania warunków dzięki własnemu zatrudnieniu lub składkom.

Utrata pracy

Jeśli straci Pan/Pani pracę po okresie zatrudnienia w Hiszpanii i będzie pobierać zasiłek dla bezrobotnych wynikający z opłacanych składek (paro), zachowa Pan/Pani dostęp do opieki zdrowotnej na tych samych zasadach co w czasie zatrudnienia, przez cały okres pobierania zasiłku. Nadal podlega Pan/Pani ubezpieczeniu społecznemu, a nie programowi Convenio Especial, opisanemu poniżej.

Bezpłatna opieka zdrowotna w Hiszpanii dla osób niepracujących

Jeśli mieszka Pan/Pani w Hiszpanii bez zatrudnienia, czy to w trakcie poszukiwania pracy, między kontraktami, czy z jakiegokolwiek innego powodu, i nie ma jeszcze wystarczającego okresu składkowego, nadal może Pan/Pani skorzystać z publicznego systemu za pośrednictwem Convenio Especial.

Co obejmuje Convenio Especial

Jest to państwowe ubezpieczenie zdrowotne dostępne dla rezydentów, którym nie przysługuje bezpłatny dostęp. Nie jest całkowicie bezpłatne, ale jest znacznie tańsze od prywatnego ubezpieczenia. Według Ministerstwa Zdrowia Hiszpanii miesięczna opłata wynosi obecnie 60 euro dla osób w wieku poniżej 65 lat oraz 157 euro dla osób w wieku 65 lat i więcej. Ubezpieczenie obejmuje większość publicznych usług zdrowotnych, nie obejmuje jednak kosztów leków na receptę ani transportu medycznego pacjentów.

Kto może skorzystać z Convenio Especial

Musi Pan/Pani być oficjalnie zarejestrowany(-a) jako mieszkaniec Hiszpanii w gminnym rejestrze ludności (padrón) przez co najmniej rok, zanim złoży Pan/Pani wniosek. Jeśli znajduje się Pan/Pani w pierwszym roku pobytu i nie ma ochrony zapewnionej przez zatrudnienie, w tym czasie zazwyczaj trzeba mieć prywatne ubezpieczenie zdrowotne. Jest to zresztą standardowy wymóg przy ubieganiu się o większość wiz pobytowych.

Jak złożyć wniosek o Convenio Especial

Wniosek należy złożyć w lokalnym ośrodku zdrowia lub w regionalnym biurze służby zdrowia. Trzeba przy tym przedstawić zaświadczenie o zameldowaniu (certificado de empadronamiento), dokumenty pobytowe oraz wypełniony formularz wniosku. Wnioski są zazwyczaj rozpatrywane w ciągu kilku tygodni, a po zatwierdzeniu miesięczną opłatę pobiera się bezpośrednio z konta bankowego. Szczegółowe procedury mogą się nieznacznie różnić w zależności od regionu, dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić obowiązujące wymagania w lokalnej służbie zdrowia.

Po zarejestrowaniu w ramach którejkolwiek z tych ścieżek przysługuje Panu/Pani również Tarjeta Sanitaria Europea (europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego). Obejmuje ona doraźne potrzeby medyczne podczas wyjazdów do innych krajów UE. Jest to praktyczna dodatkowa korzyść z prawidłowej rejestracji w hiszpańskim systemie.

Bezpłatna opieka zdrowotna w Hiszpanii dla studentów

Studenci z zagranicy również mogą uzyskać dostęp do systemu, choć zasady zależą od kraju pochodzenia.

• Studenci z UE/EOG powinni przed wyjazdem uzyskać w kraju pochodzenia Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EHIC). Obejmuje ona ich przez cały okres studiów w Hiszpanii.
• Studenci spoza UE muszą przedstawić dowód ubezpieczenia zdrowotnego przy ubieganiu się o wizę studencką. Może to być prywatne ubezpieczenie lub Convenio Especial opisane powyżej, które jest dostępne dla studentów na tych samych zasadach.

Która ścieżka dotyczy Pana/Pani?

• Osoba pracująca lub prowadząca działalność na własny rachunek: bezpłatny dostęp dzięki rejestracji w ubezpieczeniu społecznym, praktycznie od razu.
• Małżonek, partner lub dziecko osoby pracującej: dopisanie jako osoba na utrzymaniu w ramach jej rejestracji, bez konieczności odrębnego spełniania warunków.
• Osoba bezrobotna pobierająca zasiłek paro: dalszy dostęp przez ubezpieczenie społeczne, bez zmian w porównaniu z okresem zatrudnienia.
• Osoba mieszkająca w Hiszpanii ponad rok, niepracująca i niepobierająca paro: Convenio Especial od 60 euro miesięcznie.
• Osoba mieszkająca w Hiszpanii krócej niż rok i niepracująca: prywatne ubezpieczenie zdrowotne na ten okres, zazwyczaj wymagane już przy wizie.
• Student z UE/EOG: Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EHIC) z kraju pochodzenia.
• Student spoza UE: prywatne ubezpieczenie zdrowotne lub Convenio Especial.
• Emeryt: obowiązują odrębne zasady, opisane w przewodniku podlinkowanym powyżej.

Rejestracja u lekarza po uzyskaniu bezpłatnego dostępu do opieki zdrowotnej

Uzyskanie prawa do publicznej opieki zdrowotnej i faktyczna rejestracja u lekarza to dwa odrębne kroki. Gdy wiadomo już, która ścieżka dotyczy Pana/Pani, nasz przewodnik po umawianiu wizyty u lekarza w Hiszpanii wyjaśnia, co zabrać do lokalnego ośrodka zdrowia, jak umawiać wizyty i jak działają skierowania do specjalistów.